Van jongs af aan leren we van onze ouders om ons van onze beste kant te laten zien wanneer we op bezoek gaan. Je bent namelijk niet thuis, waar je in je comfortzone kunt gedragen hoe je wilt, maar begeeft je nu bij iemand anders die aandachtig oplet hoe jij je opstelt. “Wees niet te grijpgraag wanneer de koekjes op tafel worden gezet,” krijg je wellicht mee van je moeder voor vertrek, en onderweg in de auto herinnert je vader je er nog aan: “Iedereen met een hand en een glimlach begroeten!” Deze etiquette bij het op bezoek zijn zit in het moslim-DNA. Reden te meer om het belangrijke bezoek aan de huizen van Allah onder de aandacht te brengen.
Allah ﷻ zegt in de Koran:
إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَـٰجِدَ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ فَعَسَىٰٓ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَن يَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُهْتَدِينَ
“De moskeeën van Allah worden slechts onderhouden door degene die in Allah en de Laatste Dag gelooft, het gebed onderhoudt, de Zakaat afdraagt en degene die niemand vreest, behalve Allah. Wellicht zijn zij degenen die tot de rechtgeleiden zullen behoren.”[1]
Hoe groot de status van de moskee is, merken we al aan het feit dat moskeeën de huizen van Allah worden genoemd. Het aan Zichzelf toeschrijven van een bepaalde zaak duidt op de grote eer ervan. De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, zegt in een authentieke overlevering:
“Elke groep mensen die zich verzamelt in één van de huizen van Allah om de Koran te reciteren, te leren en te onderwijzen, zal rust op zich neergedaald krijgen, genade zal hen omgeven, de Engelen zullen hen omringen en Allah zal deze groep benoemen bij degenen die zich in Zijn nabijheid bevinden.”[2]
In deze overlevering zien we niet alleen de benaming ‘huis van Allah’ terug, maar leren we ook dat de moskee meer is dan alleen een plek voor de vijf dagelijkse gebeden en dat de moslim wordt gestimuleerd om het huis van Allah regelmatig te bezoeken.
Zo leren we in een andere overlevering dat het liefhebben van de moskee, en het regelmatig bezoeken ervan, zonder enige twijfel, één van de sterkste indicaties is van iemands liefde voor de moskee; een liefde die aanleiding kan zijn voor bescherming op de Dag waarop wij dat het hardst nodig zullen hebben. De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, zegt namelijk in een authentieke overlevering:
“Er zijn zeven die door Allah beschaduwd zullen worden op de Dag dat er geen schaduw is, behalve de Zijne: de rechtvaardige leider; een jongeling die opgroeit met het aanbidden van Allah; degene wiens hart is verbonden aan de moskee; twee die van elkaar houden omwille van Allah en op basis daarvan elkaar ontmoeten en verlaten; een man die verleid wordt door een aantrekkelijke vrouw, maar hij haar afwijst en zegt: ‘Ik vrees Allah’; degene die uitgeeft in het geheim, zodanig dat zijn rechterhand niet weet wat zijn linkerhand heeft uitgegeven; en degene die Allah gedenkt wanneer hij alleen is en daardoor huilt.”[3]
Met het gezamenlijke gebed in de moskee maak je ook jouw gebed waardevoller dan het alleen verrichten ervan thuis. De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, zei namelijk:
“Het gezamenlijke gebed is 27 keer beter dan het gebed dat alleen wordt verricht.”[4] Daarnaast vroeg de Boodschapper ﷺ eens: “Zal ik jullie vertellen over een zaak waardoor jullie zonden worden vergeven en jullie goede daden worden vermeerderd?” De metgezellen zeiden: “Ja, o Boodschapper van Allah!” Hij antwoordde: “Het goed verrichten van de kleine rituele wassing (wudoe`), ondanks moeilijkheden; het vermeerderen van de stappen die je zet naar de moskee; en het wachten op het volgende gebed na het verrichten van het gebed.”[5]
De grote waarde van de moskee en ons bezoek eraan staat buiten discussie. Om ervoor te zorgen dat het bezoek aan de moskee waardig is, passend bij Degene die we proberen te behagen, en in overeenkomst met de Sunnah van de Boodschapper van Allah ﷺ, is het gepast om enkele adviezen hierover mee te geven.
Verricht de wudoe` thuis en loop naar de moskee
Uit meerdere overleveringen leren we dat een daad van aanbidding zwaarder wordt beloond wanneer men meer moeite doet om deze te verrichten. Met betrekking tot het lopen naar de moskee om het gebed te verrichten, bestaan zelfs expliciete overleveringen, zoals eerder benoemd. Wanneer de moskee zich op een loopafstand van je huis bevindt, zou je dan ook moeten proberen er een gewoonte van te maken om te lopen in plaats van te fietsen of rijden.
De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, vertelt namelijk:
“Degene die zichzelf thuis reinigt en vervolgens loopt naar één van de huizen van Allah om een verplichting na te komen, voor elke twee stappen die hij neemt, wist de ene een zonde uit en verheft de andere hem in rang met een graad.”[6] In een andere overlevering wordt genoemd: “Elke stap die hij zet is een liefdadigheid.”
Vergeet niet om bij het verlaten van je huis de smeekbede op te zeggen:
بِسْمِ اللهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللهِ، لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ
Bismillaah, tawakkaltu ‘alaa Allaah, laa hawla wa laa quwwata illaa billaah
“In de Naam van Allah, ik vertrouw op Allah, er is geen macht of kracht behalve bij Allah.”
Ruik fris!
Het behoeft geen uitgebreide toelichting dat je er zorg voor draagt dat je er goed uitziet en aangenaam ruikt, wanneer je op bezoek gaat. De moskee vormt hierop geen uitzondering en verdient het nóg meer om een dienaar van Allah te ontvangen die verzorgd en fris is. We leren zelfs dat een stinkende adem, net zoals dat het voor ons onaangenaam is, ook voor de Engelen vervelend is om te verdragen.
De Boodschapper van Allah, vrede en zegeningen zij met hem, vertelt ons:
“Degene die knoflook, ui of prei heeft gegeten, dient weg te blijven van onze moskeeën, want de Engelen hebben last van dezelfde zaken als waar de mens last van heeft.”[7]
De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, hield niet van onaangename geurtjes en droeg er zorg voor dat hij altijd lekker rook. Voor een bezoek aan de moskee is het raadzaam om hier extra attent op te zijn, omdat je enerzijds presentabel voor Allah wilt staan en anderzijds de andere aanbidders en de Engelen niet tot overlast wilt zijn hiermee.
Wees op tijd
Het op tijd aanwezig zijn in de moskee stelt je in staat het maximale te halen uit deze aanbidding, omdat je vele aangeraden handelingen kunt verrichten voorafgaand aan het verplichte gebed. Het geeft je de gelegenheid vrijwillige gebeden te verrichten, de adhaan te beantwoorden bij het aanhoren ervan en te streven naar een plaats in de eerste rij. Vermijd nalatigheid hierin en wandel niet pas naar binnen als het gebed reeds begonnen is. Het is waar dat de Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, ons heeft aangeraden om in rust en kalmte naar het gebed te lopen, zelfs als het gebed al is begonnen. Men zou dit echter niet moeten begrijpen als een vrijbrief om bewust te laat te komen of nalatig te zijn hierin.
In een authentieke overlevering vermeldt de Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, namelijk:
“Als ze zouden weten wat een grote beloning schuilt in het vroegtijdig aanwezig zijn, dan zouden ze zich ernaar haasten.”[8]
Doe de begroeting
Betreed de moskee met je rechtervoet en spreek de volgende smeekbede uit:
بٍسْمِ اللهِ٬ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللهِ٬ اللهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ
Bismillaah, wassalaatu wassalaamu ‘alaa rasoelillaah. Allahumma iftah lie abwaaba rahmatik
“In de Naam van Allah, en vrede en zegeningen zij met de Boodschapper van Allah. O Allah, open voor mij de deuren van Uw Barmhartigheid.”
Wanneer je de gebedsruimte instapt en ziet dat er andere mensen zijn, begroet ze dan met een gematigd volume, zodat je degenen die beschikbaar zijn duidelijk hebt begroet en degenen die bezig zijn met aanbidding niet tot overlast bent.
Dan is het tijd om, voordat je plaats gaat nemen, ook de moskee te begroeten. Dit doen we middels een gebed dat bestaat uit twee eenheden (raka’aat), zoals ons is geleerd door de Profeet, vrede en zegeningen zij met hem:
“Wanneer iemand van jullie de moskee binnentreedt, laat hem dan niet zitten voordat hij twee gebedseenheden heeft verricht.”[9]
Er is consensus onder de geleerden dat dit gebed op z’n minst een sterk aangeraden Sunnah is, onder meer vermeld door imaam an-Nawawie en Ibn Hadjar, moge Allah genadig zijn met hen. Wanneer je de gebedsruimte betreedt terwijl het verplichte gebed al gaande is of op dat moment gaat beginnen, sluit je aan voor het verplichte gebed en de vrijwillige twee raka’aat voor het betreden van de moskee hoef je dan niet meer te verrichten.
Haast je niet om te vertrekken en haal eruit waar je voor kwam
De Profeet, vrede en zegeningen zij met hem, leert ons dat de moskee de meest geliefde plek is bij Allah. Hij zegt in een authentieke overlevering:
“De meest geliefde plekken bij Allah zijn de moskeeën en de meest gehate plekken bij Allah zijn de marktplaatsen.”[10]
De reden hiervoor is dat de moskee een plek is om het Hiernamaals te verkrijgen, een plek waar Allah centraal staat. De moskee wordt betreden door degene die streeft naar het Paradijs en smeekt om Zijn vergiffenis. Het is het huis van oprechtheid, waar het wereldse buiten wordt gelaten. In tegenstelling tot de marktplaats, die wordt bezocht om uitsluitend tijdelijke, wereldse verlangens te vervullen en waar Allah vaak wordt vergeten. Wanneer je dus klaar bent met jouw gebed, blijf dan nog zitten voor de gedenkingen van na het gebed en het verrichten van aanvullende smeekbeden.
Verhef je stem niet en keer na de tasliem niet gelijk terug naar het wereldse door direct een gesprek met je buurman te beginnen of je aandacht aan je telefoon te schenken. Reflecteer over de woorden die je uitspreekt tijdens de gedenkingen en, als de tijd en situatie het toestaan, neem dan enkele momenten om nog wat vrijwillige gebeden te verrichten.
Moge Allah ons in staat stellen om te behoren tot degenen wiens harten verbonden zijn met de moskee. Amien.
[1] Soerah at-Tawbah, vers 18
[2] Sahieh Muslim en Sunan Aboe Daawoed
[3] Sahieh al-Bukhaarie en Sahieh Muslim
[4] Sahieh al-Bukhaarie
[5] Sunan Ibn Maadjah
[6] Sahieh Muslim
[7] Sahieh Muslim
[8] Sahieh al-Buchaarie en Sahieh Muslim
[9] Sahieh al-Buchaarie en Sahieh Muslim
[10] Sahieh Muslim
