Iedere moslim kent momenten waarop hij zijn handen opheft naar Allah en Hem smeekt om hulp, genezing, leiding of verlichting. Soms lijkt het alsof de smeekbede direct wordt verhoord en soms lijkt het alsof er niks verandert. Dat kan vragen oproepen: Waarom wordt mijn du’aa niet verhoord? Luistert Allah wel naar mijn smeekbede? De islam geeft op deze vraag een troostrijk en tegelijkertijd diepgaand antwoord. De Qur’aan en de Sunnah leren ons dat Allah de du’aa van Zijn dienaren hoort en verhoort. Maar zij leren ons ook dat de manier waarop Allah verhoort, en het moment waarop Hij dat doet, niet altijd overeenkomt met onze verwachtingen.
Allah heeft beloofd de du’aa te verhoren
Het eerste uitgangspunt is dat Allah Zelf heeft beloofd de smeekbeden van Zijn dienaren te beantwoorden. Allah zegt:
وَآتَاكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ
“En Hij gaf jullie van alles wat jullie Hem vroegen.”[1]
Ook zegt Allah:
أُدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
“Roep Mij aan en Ik zal jullie verhoren.”[2]
Daarnaast vertelt de Profeet ﷺ in een hadieth qudsi van Aboe Hurayrah, dat Allah zegt over Zijn vrome dienaar (waliyy):
وَإِذَا سَأَلَنِي لَأُعْطِيَنَّهُ وَإِذَا اسْتَعَاذَنِي لَأُعِيذَنَّهُ
“Als hij Mij iets vraagt, zal Ik het hem zeker geven. En als hij Mij om bescherming vraagt, zal Ik hem zeker beschermen.”[3]
En de Profeet ﷺ zei:
إِنَّ اللَّهَ حَيِيٌّ كَرِيمٌ يَسْتَحْيِي إِذَا رَفَعَ الرَّجُلُ إِلَيْهِ يَدَيْهِ أَنْ يَرُدَّهُمَا صِفْرًا خَائِبَتَيْنِ
“Allah is al-Hayiyy en al-Kariem. Allah is schaamtevol en vrijgevig. Hij schaamt Zich als een dienaar zijn handen naar Hem opheft, om die leeg en teleurgesteld achter te laten.”[4]
Deze teksten laten geen ruimte voor twijfel: Allah hoort de smeekbeden van Zijn dienaren.
Vaak zien wij niet hoeveel du’aa daadwerkelijk wordt verhoord
Wanneer mensen zeggen dat hun du’aa niet wordt verhoord, komt dat vaak doordat zij vooral kijken naar de smeekbeden waarvan zij denken dat deze onbeantwoord zijn gebleven. Ondertussen vergeten zij hoeveel andere smeekbeden Allah al heeft verhoord.
Wie ziek is en Allah om genezing vraagt, staat na herstel vaak weer op en vervolgt zijn dagelijkse leven. Hij zegt misschien: “Ik was een paar dagen ziek”, zonder erbij stil te staan dat Allah zijn smeekbede heeft verhoord. Iemand die financiële zorgen had en Allah dag en nacht smeekte om verlichting, kijkt na verloop van tijd vaak nauwelijks meer terug wanneer zijn situatie is verbeterd. De problemen verdwijnen, het leven gaat verder en de verhoring van de du’aa raakt op de achtergrond.
Hetzelfde geldt voor talloze kleine zaken in het dagelijks leven. Hoe vaak vragen wij Allah om gemak, bescherming, succes of hulp? En hoe vaak gaan wij, zodra Allah dat schenkt, weer verder zonder werkelijk stil te staan bij Zijn gunst? De mens heeft de neiging om zich vast te klampen aan die ene smeekbede waarvan hij denkt dat zij niet is verhoord, terwijl hij tientallen andere verhoringen nauwelijks opmerkt.
Elke belofte van Allah kent voorwaarden
Dat Allah de du’aa verhoort, betekent niet dat dit losstaat van voorwaarden. De islam kent een belangrijk juridisch principe: ieder oordeel (hukm) heeft voorwaarden die aanwezig moeten zijn en belemmeringen die afwezig moeten zijn. Dat geldt voor alle onderdelen van de religie. Zo wordt gezegd dat de hadj leidt tot vergeving van zonden. Dat is waar. Maar alleen wanneer de hadj op de juiste manier wordt verricht en aan alle voorwaarden is voldaan. Hetzelfde geldt voor de belofte dat Allah de du’aa verhoort. Ook daarvoor noemt de Qur’aan en de Sunnah voorwaarden en etiquette (aadaab) die de kans op verhoring vergroten, evenals zaken die de verhoring juist kunnen verhinderen.
Ongeduld is een van de grootste belemmeringen
Eén van de grootste oorzaken waardoor mensen zichzelf tekortdoen, is ongeduld. De Profeet ﷺ zei in de hadieth van Aboe Hurayrah:
يُسْتَجَابُ لِأَحَدِكُمْ مَا لَمْ يَعْجَلْ، يَقُولُ: دَعَوْتُ فَلَمْ يُسْتَجَبْ لِي
“De du’aa van één van jullie wordt verhoord zolang hij de verhoring niet overhaast door te zeggen: ‘Ik heb du’aa gedaan, maar mijn du’aa is niet verhoord. “[5]
Veel mensen verwachten dat Allah onmiddellijk antwoord geeft. Zij verrichten vandaag een smeekbede en verwachten morgen al resultaat. Maar dat is niet hoe de verhouding tussen dienaar en Heer werkt. Wanneer jij du’aa verricht, ben jij de dienaar en is Allah de Heer. Hij bepaalt wanneer iets wordt gegeven. Hij weet wanneer het juiste moment is. En Hij weet ook of hetgeen jij vraagt werkelijk goed voor je is.
Soms stelt Allah de verhoring uit, niet omdat Hij jouw smeekbede afwijst, maar juist vanwege Zijn wijsheid. Wat voor ons voelt als vertraging, kan in werkelijkheid bescherming zijn. Daarom hoort geduld onlosmakelijk bij du’aa. Blijf Allah aanroepen, zonder ontmoedigd te raken en zonder de verhoring te willen afdwingen.
Allah verhoort de du’aa niet altijd op de manier die wij verwachten
Een andere belangrijke les is dat Allah de du’aa vaak anders verhoort dan wij voor ogen hadden. Allah zegt:
وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
“Misschien hebben jullie een afkeer van iets terwijl het goed voor jullie is. En misschien houden jullie van iets terwijl het slecht voor jullie is. En Allah weet, terwijl jullie niet weten.”[6]
Wij kijken slechts naar het heden en naar wat wij verlangen. Maar Allah ziet het verleden, het heden én de toekomst. Hij kent alle gevolgen van wat wij vragen. Daarom is Zijn antwoord altijd gebaseerd op volmaakte kennis en volmaakte wijsheid.
Iedere oprechte du’aa levert iets op
De Profeet ﷺ legde uit dat geen enkele oprechte smeekbede verloren gaat. Hij zei in de hadieth van Aboe Sa’ied al-Khudrie:
“Er is niemand die Allah iets vraagt, behalve dat Allah hem één van drie zaken schenkt:
(1) Hij geeft hem datgene waar hij om heeft gevraagd;
(2) of Hij bewaart de beloning ervan voor hem in het Hiernamaals;
(3) of Hij wendt een kwaad van hem af ter grootte van zijn smeekbede.”[7]
Dat betekent dat iedere oprechte du’aa resultaat heeft. Soms zie je dat resultaat direct. Soms merk je het nooit in deze wereld, omdat Allah het voor je bewaart tot de Dag des Oordeels. En soms weet je niet eens hoeveel ellende Allah van jouw pad heeft weggehaald dankzij jouw smeekbede.
De Sahaabah hoorden deze hadieth en zeiden: “Dan zullen wij veel du’aa verrichten.”
Waarop de Profeet ﷺ antwoordde:
“Allah is nog vrijgeviger dan dat.”
Du’aa is op zichzelf al een aanbidding
Misschien is dit wel de belangrijkste les. Veel mensen zien du’aa vooral als een middel om iets te krijgen. Maar de islam leert dat du’aa in de eerste plaats een daad van aanbidding is. Wanneer jij jouw handen opheft, erken je jouw afhankelijkheid van Allah. Je toont nederigheid. Je erkent dat alleen Hij macht heeft over jouw situatie. Zelfs voordat jouw smeekbede wordt verhoord, ben je al beloond voor deze aanbidding. En vervolgens laat Allah jouw smeekbede nooit verloren gaan. Hij geeft jou altijd wat uiteindelijk het beste voor je is, ook wanneer jij dat op dat moment niet kunt overzien.
Tot slot
Wanneer een smeekbede niet lijkt te worden verhoord, betekent dat niet dat Allah niet luistert. Integendeel. Soms vergeten wij hoeveel du’aa Allah al heeft beantwoord. Soms ontbreekt het ons aan geduld. En soms verwachten wij een specifieke uitkomst, terwijl Allah in Zijn wijsheid iets beters voor ons heeft bepaald. Blijf daarom Allah aanroepen. Geef de hoop nooit op. Wees geduldig en vertrouw op Zijn wijsheid. Want iedere oprechte du’aa wordt gehoord. En iedere oprechte du’aa wordt beantwoord, op de manier en het moment die Allah, de Alwijze en Alwetende, het beste acht voor Zijn dienaar. En Allah weet, en wij weten niet.
[1] Soerah Ibraahiem, ayah 34
[2] Soerah Ghaafir, ayah 60
[3] Sahieh al-Bukhaarie en Sahieh Muslim
[4] Overgeleverd in de Sunan in de hadieth van Salmaan al-Faarisie
[5] Sahieh al-Bukhaarie en Sahieh Muslim
[6] Soerah al-Baqarah, ayah 216
[7] Musnad Ahmad