‘Aashoeraa is een dag waarop het is aanbevolen om te vasten. Toen de Profeet Mohammed ﷺ Medina bereikte, merkte hij op dat de joden vastten. Zij stelden dat het een gezegende dag was. De dag waarop Allah de Kinderen van Israël en Moesaa[1] heeft gered. Uit verering (ta’dhiem) vastten zij deze dag. Hierop stelde de Profeet ﷺ:
نَحنُ أولى بموسى مِنكُم
“Wij hebben meer recht op Moesaa dan jullie”.[2]
‘Aashoeraa hangt derhalve samen met de strijd tussen waarheid en valsheid. Een dag waarop de tiran Fir’awn het onderspit moest delven. Vooraleer de overwinning tot stand kwam, leken Moesaa en zijn volgelingen af te stevenen op een kansloze nederlaag. De Rode Zee bevond zich voor hen en de manschappen van Fir’awn achter hen. De volgelingen van Moesaa vreesden voor hun leven maar Moesaa zei:
كَلَّا ۖ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ
Zeker niet! Waarlijk, mijn Heer staat aan mijn kant, en het is Hij Die mij zal leiden (naar het Pad van de bevrijding).”
Een ogenschijnlijk uitzichtloze situatie maar juist wanneer tirannen hun piek van hoogmoed bereiken, leidt dit tot een keerpunt.
Toen Fir’awn goddelijkheid aan zichzelf toeschreef, overtuigd van zijn absolute macht en onaantastbaarheid, werd hij niet slechts vernederd maar ontmaskerd, te schande gemaakt en verpletterd. Zijn ondergang dient tot op heden als voorbeeld voor de mensheid.
Zijn ogenschijnlijke heerschappij was niet eeuwig maar bleek slechts een voorbode van zijn ondergang en bevestigde dat Almacht enkel en alleen aan Allah toebehoort en dat juist op het moment dat de wanhoop nabij is, Allah de overwinning schenkt.
Het volk van Hoed[3] stelde:
“Wie is sterker dan wij?”
Hun beschaving was indrukwekkend en hun macht leek ongeëvenaard. Toen zij zich onaantastbaar waanden, kwam de vernietigende wind die hen volledig wegvaagde. Hun macht stortte in op het moment dat zij dachten onaantastbaar te zijn.
Daarnaast leert ‘Aashoeraa ons het belang van onderscheid. De Profeet ﷺ raadde ons aan te vasten maar ook een dag ervoor (of erna). Hiermee wordt een scherp ideologisch onderscheid gemaakt. Islam onderscheidt zich, imiteert geen andere religies of ideologieën maar leidt.
Identiteit is het bewustzijn van de mens aangaande de realiteit van zijn wezen, welke hem als individu of groep onderscheidt van anderen. De vraag is echter op welke wijze men zich onderscheidt. De mensen verschillen niet van elkaar als het gaat om organische behoeften en instincten. Zo hebben zij bijvoorbeeld allen behoefte aan slaap, ervaren zij angst, honger, dorst en hebben ze de neiging tot voortplanting. Of zij nu blank, zwart, Europees, Afrikaans of Aziatisch zijn.
Waarin zij echter wel van elkaar verschillen, is de wijze waarop zij hun organische behoeften en instincten bevredigen. Zo is het voor de een geoorloofd om varkensvlees te nuttigen en is het voor de ander verboden. Dit komt omdat de maatstaven die men hanteert verschillen. Voor de moslim bijvoorbeeld is dit de ‘halal en haram’, terwijl het voor een ander eigenbelang is. Dit vloeit voort uit de levensvisie die men heeft geadopteerd.
Bovendien bestaat er onder de mensen een onderscheid in kleur, etniciteit, geslacht, taal en land van herkomst. Bekende filosofen zoals Renan en Montesquieu stelden bijvoorbeeld, dat het Europese ras superieur was, in navolging van Iblies (de duivel), die stelde dat hij beter dan Adam[4] was, omdat hij uit vuur was geschapen en Adam uit klei. Hij achtte zich dus beter dan een ander op basis van een natuurlijke onderscheiding, waar men geen invloed op heeft gehad.
De islam is gekomen om onderscheid op basis van de geschapen natuurlijke aard of op basis van zaken waar men geen vat op heeft, teniet te doen en te veroordelen. Zo rust er bijvoorbeeld een verbod op racisme en nationalisme. Zij maakt slechts onderscheid op basis van hetgeen de mensen zelf hebben verworven in de sfeer waarin zij zelf kunnen kiezen.
Dit geldt voor hun intellectuele capaciteit om tot de conclusie te komen dat er een Schepper schuilgaat achter de schepping, dat deze Schepper Allah is, dat Hij Boodschappers heeft gezonden en de Koran van Hem afkomstig is. Het enige onderscheid dat er wordt gemaakt tussen de mensen, is de mate van taqwaa (in hoeverre je je conformeert aan de Goddelijke oordelen) en dit is een graadmeter die voor iedereen geldt, ongeacht of je blank, donker of geel bent en of je man of vrouw bent.
Identiteit is daarom niet slechts een naamkaartje of een papiertje waarop enkele persoonsgegevens staan, maar het gevolg van het bewustzijn van de realiteit van de mens en het doel van zijn bestaan.
‘Aashoeraa herinnert ons aan het belang om onze islamitische identiteit te waarborgen en ons niet te laten leiden door de dominante norm.
Wanneer we heden ten dage een blik werpen op de situatie van de ummah, zien we een verscheurd lichaam. Een lichaam dat in stukjes is gehakt. In de vorm van kunstmatige landsgrenzen (Sykes-Picot) en nietszeggende natiestaten. Deze vlaggen en grenzen hebben geleid tot geopolitieke verlamming. Broederschap heeft op politiek niveau plaatsgemaakt voor de doctrine ‘eigen nationale belangen eerst’. Dit heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat de moslims in Gaza of Oost-Turkestan aan hun lot worden overgelaten.
De huidige crisisgebieden zijn de directe symptomen van dit ideologische vacuüm. Moslims die in een openluchtgevangenis leven waar een moordlustige bezetter een genocide pleegt, terwijl de legers van de omliggende moslimlanden lijdzaam toezien, gegijzeld door de belangen van de natiestaat en heersers die als politieke speelbal fungeren voor westerse mogendheden.
Wie zich uitspreekt krijgt te maken met de hedendaagse variant van de Fir’awnische propagandamachine. Degene die de islamitische oplossingen agendeert, wordt geconfronteerd met de ijzeren vuist van tirannie: gevangenschap, marteling en ballingschap.
Toch zullen degenen die zich uitspreken worden herinnerd. De gelovige man die in Soerah Ghaafir wordt genoemd, kreeg deze eervolle vermelding omdat hij opkwam voor Moesaa toen het niet populair was. Ibn Kathier vermeldt in zijn Tafsier van de ayah die hierover gaat, de hadieth waarin de Profeet ﷺ ons leert dat de beste jihad een woord van waarheid is jegens een onderdrukkende heerser.
Hoewel zelfkastijding niet is voorgeschreven in de islam en dergelijke rituelen niet zijn voorgeschreven gedurende ‘Aashoeraa, leert de strijd van al-Hoessein[5] ons wel het belang van principieel verzet tegen onrechtvaardigheid en het belang van rechtvaardig politiek leiderschap.
- Onrecht mag nooit gelegitimeerd en genormaliseerd worden
- Rechtvaardig leiderschap betekent conformeren aan islam; geen ruimte voor nepotisme of machtslust
- De strijd tussen waarheid en valsheid vereist opoffering
Het vasten op ‘Aashoeraa is derhalve niet slechts een passieve handeling maar herinnert ons aan de missie om islam uit te dragen en de status quo uit te dagen.
[1] عليه السلام
[2] Sahieh Muslim
[3] عليه السلام
[4] عليه السلام
[5] رضي الله عنه
