Een vraag die regelmatig terugkomt, is of de belasting die iemand betaalt ook kan worden beschouwd als zakaat. Iemand betaalt immers ieder jaar een aanzienlijk bedrag aan de overheid en kan zich daardoor afvragen: kan ik dat bedrag ook als mijn zakaat rekenen? Hoewel de vraag op het eerste gezicht misschien begrijpelijk lijkt, zijn belasting en zakaat twee volledig verschillende concepten. Dat iemand geld afdraagt betekent niet automatisch dat iedere vorm van financiële afdracht als zakaat kan worden beschouwd. Zakaat is een verplichting die Allah heeft opgelegd. Belasting is een verplichting die door de overheid wordt opgelegd. Ook de manier waarop beide worden berekend en de bestemming van het geld verschillen van elkaar.
Enkele fundamentele verschillen tussen zakaat en belasting
Zakaat is een verplichting die Allah heeft geopenbaard. Het is een vorm van aanbidding en tegelijkertijd een middel om de bezittingen van de moslim te reinigen en armen en behoeftigen onder de moslims te helpen. Het betalen van zakaat is dus niet simpelweg een financiële transactie. Een moslim betaalt zakaat omdat Allah dit van hem heeft gevraagd. Daarmee gehoorzaamt hij Allah en komt hij dichter tot Hem.
Dit verschilt fundamenteel van belasting. Belasting is een verplichting die door de overheid wordt opgelegd. De overheid bepaalt dat burgers belasting moeten betalen en bepaalt vervolgens ook hoeveel belasting zij moeten betalen en waarover belasting verschuldigd is. De oorsprong van beide verplichtingen is daarmee al verschillend. Bij zakaat ligt de verplichting bij Allah. Bij belasting ligt de verplichting bij de overheid. Dat alleen al maakt duidelijk dat beide niet met elkaar kunnen worden gelijkgesteld.
Er is nog een belangrijk verschil tussen zakaat en belasting: de manier waarop wordt bepaald hoeveel iemand moet betalen. De hoeveelheid zakaat is door Allah bepaald. Ook de eigendommen waarover zakaat moet worden betaald en de voorwaarden die daarbij horen, zijn onderdeel van de regelgeving van de sharia. Bij belasting worden de bedragen en regels door de overheid bepaald. De overheid bepaalt bijvoorbeeld waarover belasting moet worden betaald en welk bedrag of percentage daarbij hoort. Deze percentages en regels komen niet overeen met de regels van zakaat.
Ook de bestemming van belasting is anders dan die van zakaat. De zakaat heeft specifieke bestemmingen. De zakaat moet volledig worden besteed aan de armen, behoeftigen en de andere bestemmingen die door de Qur’aan zijn bepaald. Belasting heeft daarentegen een veel bredere bestemming. De overheid gebruikt belastinggeld voor verschillende doeleinden.
Sommigen mensen beargumenteren dat een deel van het belastinggeld wordt gebruikt voor sociale zekerheid. Vanuit dat geld worden bijvoorbeeld uitkeringen betaald aan mensen die behoeftig zijn. Maar ook met dit argument wordt belasting geen zakaat. Ten eerste wordt slechts ongeveer een kwart van het opgehaalde belastinggeld gebruikt voor sociale zekerheid. Het grootste deel van het belastinggeld heeft dus andere bestemmingen. Daarnaast is er een ander belangrijk verschil: zakaat is bestemd voor moslims, terwijl belastinggeld in Nederland voor het overgrote deel ook naar niet-moslims gaat. Daarmee verschillen ook de bestemmingen van beide betalingen wezenlijk van elkaar.
Deze verschillen zijn zo fundamenteel dat beide verplichtingen niet met elkaar kunnen worden vergeleken alsof ze hetzelfde zijn. Het antwoord op de vraag: Kan ik belasting beschouwen als zakaat is dus kortweg: nee.
Zakaat is een aanbidding die barakah en beloning brengt
Zakaat is een door Allah voorgeschreven aanbidding. De hoeveelheid en regelgeving zijn door Allah bepaald. Ook de bestemmingen zijn bepaald. Belasting komt daarentegen voort uit een wereldlijke verplichting die door de overheid is vastgesteld. De overheid bepaalt de hoogte, de grondslag en de bestemming ervan. Het zijn daarom twee verschillende verplichtingen die ieder afzonderlijk moeten worden bekeken.
Zakaat brengt barakah en beloning. Wanneer een moslim zijn zakaat betaalt, vervult hij een verplichting die Allah hem heeft opgelegd. Daarmee hoopt hij op de beloning van Allah. Belasting heeft deze religieuze betekenis niet. Dit betekent dat een moslim zijn belasting en zakaat niet als twee verschillende manieren van hetzelfde betalen moet zien. Het zijn twee verschillende zaken. De belasting die iemand betaalt, kan daarom niet in de plaats komen van de zakaat die Allah van hem heeft gevraagd.
De juiste houding tegenover zakaat
Wanneer een moslim wordt geconfronteerd met het feit dat hij zowel belasting als zakaat moet betalen, is het belangrijk om zich te realiseren dat zakaat een verplichting tegenover Allah is. De vraag zou daarom niet alleen moeten zijn hoeveel geld iemand al heeft afgedragen, maar ook wat Allah van hem heeft gevraagd. Een moslim probeert zijn verplichtingen na te komen zoals ze zijn voorgeschreven en vertrouwt erop dat gehoorzaamheid aan Allah niet verloren gaat. Zakaat is immers niet zomaar een bedrag dat van iemands bezit verdwijnt. Het is een vorm van aanbidding, een middel tot reiniging van bezit en een manier om armen en behoeftigen te ondersteunen. En Allah weet het beste.