Binnen de islamitische gemeenschap ontstaat steeds vaker de vraag of forex trading via zogeheten prop firms toegestaan is volgens de sharie’ah. In dit artikel wordt deze vraag behandeld door eerst een stukje context te geven omtrent de gestelde vraag, om vervolgens kort toe te lichten wat prop firms zijn, waarna het islamitische oordeel hierover wordt uitgelegd en onderbouwd.
Forex trading: het uitgangspunt
In een eerdere video is reeds uiteengezet dat forex trading (het digitaal handelen in vreemde valuta) haraam is. Dit standpunt wordt vandaag de dag gedragen door praktisch alle geleerden en laat geen ruimte voor twijfel. De verboden elementen binnen forex trading zijn bekend en uitgebreid behandeld binnen de islamitische financiële jurisprudentie. Na de eerdere video over forex trading is echter een vervolgvraag naar voren gekomen: hoe zit het met forex trading via een prop firm? Sommige broeders en zusters denken dat dit een andere situatie is, omdat er vaak niet op de echte markt wordt gehandeld. Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden, is het eerst nodig om kort stil te staan bij wat een prop firm precies inhoudt.
Prop firm
Een proprietary trading firm (prop firm) biedt zogenoemde challenges aan. De deelnemer betaalt een bedrag om aan zo’n challenge te kunnen deelnemen. Vervolgens handelt hij in een gesimuleerde omgeving (demo-account), waarbij hij binnen vastgestelde regels en marges moet blijven. Er gelden limieten voor verlies en doelstellingen voor winst binnen een bepaalde periode. Wanneer de deelnemer de challenge niet haalt, verliest hij het betaalde bedrag. Wanneer hij de challenge wel haalt, wordt hij toegelaten tot een vervolgtraject. In de praktijk bestaan er twee varianten:
- In sommige gevallen worden succesvolle trades gespiegeld op de echte forexmarkt. Daar verdient de propfirm geld mee en daar krijg jij dan een deel van uitbetaald.
- In de meeste gevallen blijven alle trades volledig binnen een gesimuleerde omgeving, zonder dat er ooit echte handel plaatsvindt.
Juist deze tweede variant roept bij veel mensen de vraag op of hier wellicht sprake kan zijn van een mogelijk halal alternatief.
Islamitische oordeel en onderbouwing
Hoewel bij veel prop firms geen directe handel plaatsvindt op de echte forexmarkt, betekent dit niet dat het concept toegestaan is. Integendeel, het verbod is in dit situatie zelfs nog duidelijker. De kernvraag die gesteld moet worden is: wat is het verdienmodel van een prop firm? Waar komt het geld vandaan dat wordt uitbetaald aan de kleine groep deelnemers die “slaagt”?
Het antwoord is eenvoudig. Meer dan 90 à 95 procent van de deelnemers haalt de challenges niet. Dit is statistisch gezien aantoonbaar. De inleg van de meeste deelnemers is volledig verloren en vormt de primaire inkomstenbron van de prop firm. Slechts een klein percentage van de traders, die de challenge wel haalt mag blijven traden in een gesimuleerde omgeving en ontvangt uitbetalingen die direct voortkomen uit het verlies van de grote meerderheid. Er is geen sprake van waardecreatie, dienstverlening of handel. De deelnemer handelt niet op een echte markt en genereert geen economische activiteit. Het geld dat hij eventueel ontvangt, is afkomstig uit de inleg van anderen die verloren hebben. Dit betekent dat het concept van forex trading via een propfirm niets meer is en niets minder dan al-qimaar, oftewel gokken.
Qimaar: de islamitische definitie van gokken
Men kan stellen dat het geen gokken is, omdat men werkt met kennis, strategie en discipline. Dit argument berust echter op een misverstand. Volgens de sharia wordt gokken (qimaar) niet gedefinieerd als “iets doen zonder kennis”. De kern van qimaar is dat het gaat om een zero-sum game: de ene partij kan alleen winnen als de andere partij verliest. Bij prop firms is dit exact het geval:
- Haalt de deelnemer de challenge niet, dan verliest hij zijn geld en wint de prop firm.
- Haalt hij de challenge wel, dan ontvangt hij geld dat voortkomt uit het verlies van anderen.
Een win-win situatie is dus onmogelijk. Het voortbestaan van de prop firm is afhankelijk van het falen van de meerderheid. Dit is precies het mechanisme dat de sharia verbiedt. Dus dit is zonder enige twijfel haraam.
Vergelijking met halal handel
Ter verduidelijking: bij een halal onderneming, zoals een winkel of restaurant, is er sprake van wederzijds voordeel. De klant krijgt een product of dienst aangeboden en de ondernemer ontvangt een betaling. Beiden winnen. Bij een prop firm is dit niet het geval. Een propfirm kan immers alleen maar blijven bestaan als er genoeg mensen zijn die de challenge niet halen en hun geld kwijt zijn. De ene partij leeft noodzakelijkerwijs van het verlies van de ander. Er wordt geen waarde toegevoegd, slechts geld herverdeeld op basis van verlies.
Conclusie en advies
Forex trading is haraam, ongeacht of dit plaatsvindt op de echte markt of via een prop firm. In het geval van prop firms is er bovendien duidelijk sprake van qimaar (gokken) volgens de islamitische definitie. Dit maakt deelname hieraan zonder enige twijfel verboden. Het advies aan broeders en zusters is daarom om Allah te vrezen en om zich hier niet mee bezig te houden. Wie hierin al betrokken is, wordt geadviseerd om hiermee te stoppen en te zoeken naar een halal en gezegend inkomen welke de tevredenheid van Allah geniet. Werkelijke barakah ligt niet in de snelle winst, maar in de gehoorzaamheid aan Allah. En Allah weet het beste.